Αναλυτικό Λεξικό Κριαρά

Εισαγωγή

Το Τμήμα Λεξικογραφίας του Κέντρου Ελληνικής Γλώσσας μπόρεσε να αφιερώσει τις δυνάμεις του στη σύνταξη του Λεξικού της Μεσαιωνικής Ελληνικής Δημώδους Γραμματείας 1100-1669, συνεχίζοντας το έργο ζωής του Εμμ. Κριαρά. Το υλικό που κληροδοτήθηκε από τον καθηγητή Εμμ. Κριαρά βρισκόταν, κατά σειρές λημμάτων, σε διαφορετικές φάσεις επεξεργασίας.

Το σύνολο του υλικού υποβλήθηκε σε επανέλεγχο: μετά τις απαραίτητες προσθήκες και διορθώσεις (με βάση νέες εκδόσεις, μελέτες αλλά και τα νέα δεδομένα που έδινε η συστηματική αναζήτηση στοιχείων σε ηλεκτρονικές πηγές, όπως ο Thesaurus Linguae Graecae), στα παλιά προστέθηκαν και νέα λήμματα, με βάση τη διαρκώς συνεχιζόμενη αποδελτίωση.

ΒΡΑΧΥΓΡΑΦΙΕΣ

Οι έξι κατάλογοι που ακολουθούν (Α´-Στ´) περιλαμβάνουν βραχυγραφίες και ουσιώδη βιβλιογραφικά στοιχεία.

Α´ Kείμενα

Β´ Μελετήματα - Συλλογές κειμένων

Γ´ Περιοδικά - Πρακτικά συνεδρίων - Σειρές - Συμμεικτοί τόμοι

Δ´ Ηλεκτρονικο Corpus κειμενων

Ε´ Λεξικά και γλωσσάρια

Στ´ Γραμματικοί και άλλοι λεξικογραφικοί όροι και λέξεις

Αναζήτηση

Βρέθηκαν 3 εγγραφές [0-3]

Βιβλ.αναφορά : Μαξίμου, Συναξ. αγ. Νικολ.

ουδετίποτε,
αντων., Διδ. Σολ. Ρ 148, Σπαν. P 263, Gesprächb. 17¹⁷, Λίβ. P 1182, Λίβ. Sc. 1499, Σφρ., Χρον. μ. 98²⁷, Νεκρ. βασιλ. 78, Ευγ. Ιωαννούλ., Επιστ. 31, Μαξίμου, Συναξ. αγ. Νικολ. 144· ’δετίποτα, Φαλιέρ., Ρίμ. (Bakk.-v. Gem.) 242 χφ L κριτ. υπ.· ’δετίποτες, Φαλιέρ., Ρίμ. (Bakk.-v. Gem.) 242· ουδετίβετας, Μορεζίν., Κλίνη Σολομ. 402· ουδετίβοτας, Ροδολ. (Αποσκ.) Β 57· ουδετίποτα, Φαλιέρ., Ρίμ. (Bakk.-v. Gem.) 242 χφ Ν κριτ. υπ.· ουδετίποτας, Μορεζίν., Κλίνη Σολομ. 421, Μορεζίν., Λόγ. 469, Ευγ. Ιωαννούλ., Επιστ. (Παπατρ.) 70· ουδετίποτες, Rechenb. 73, Μαχ. 572⁴, 644³², Καρτάν., Π. Ν. Διαθ. φ. 22^r, φ. 54^r, φ. 158^r, φ. 190^v, Πορτολ. A 320⁵, Διγ. Άνδρ. 371²⁰, Νεκταρ., Ιεροκοσμ. Ιστ. 98, Χριστ. διδασκ. 199, 360, 451, Ροδινός (Βαλ.) 102, 114, 210, Άνθ. χαρ. (Κακουλίδη-Πηδώνια) 142 κ.α.
Από το σύνδ. ουδέ και την αντων. τίποτε. Οι τ. ουδετίποτα, ουδετίποτε, ουδετίποτες, καθώς και τ. ουδετίποτις στο Somav., στη λ. Ο τ. ουδετίποτες και σήμ. στην Κύπρο (Σακ., Κυπρ. Β΄ 705). Η λ. στο Βλάχ.
Τίποτε απολύτως: τι ήκουσες;| ουδέν ήκουσα ουδετίποτε Gesprächb. 28⁴⁰⁸· μηδέ φιλονικείς διά ουδετίποτε, ίνα μη εμπέσεις εις όχλησιν και ταραχήν Ιακ., Παραιν. 8¹³· Όμως ομπρός εις την γνώσιν ούλα είναι ουδετίποτε Μαχ. 572²· (σε επιθετ. χρ.): ασήμαντος, μηδαμινός (Βλ. και Δημητράκ.): εβοήθαν τως (ενν. η παρθένος Μαρία) και με ολίγην δύναμιν και με ουδετίβετας φουσσάτον Μορεζίν., Κλίνη Σολομ. 402· έτσι από τον σκάνθαρον να πειραχθεί αδίκως| οπού ’ναι ουδετίποτες μικρόν ζώον στο μήκος Αιτωλ., Μύθ. (Παράσογλου) 2⁴¹. Η λ. ως ουσ. (προκ. να δηλωθεί κ. το εντελώς ανάξιο λόγου) = απολύτως τίποτε, μηδέν: έκαμεν (ενν. ο Θεός) από το ουδετίποτες τον ουρανόν και την γην Χριστ. διδασκ. 39· θέλω να ειπώ, αυτά τα ταξίματα και τα όμορφα και πολλά λόγια, να καταντούν εις τον πηλόν, ήγουν εις το ουδετίποτες Ροδινός (Βαλ.) 66· (σε ειδική χρ.): αυτοί με καταζήλεψαν με διχώς Θεό, εκάκωσάν με με τα ουδετίποτέ τους Πεντ. Δευτ. XXXII 21. — Βλ. και ά. μηδετίποτε.
πτωχεύω,
Σαχλ., Αφήγ. 158, Πτωχολ. α 58, Πτωχολ. (Κεχ.) P 42, Βίος Αισώπ. (Παπαθωμ.) Γ́ 85⁷.
Το αρχ. πτωχεύω. Μτχ. πτωχευόμενος τον 4.-5. αι. (TLG, βλ. και LBG). Τ. πτωχεύγω στο Βλάχ., στη λ.. Τ. φτωχεύκω σήμ. στο κυπρ. ιδίωμα (Γιαγκουλλής, Κυπρ. διαλ., βλ. και Σακ., Κυπρ. Β́ 851, όπου και μτχ. παρκ. φτωχεμένος). Τ. φτωχεύω (και μτχ. φτωχεμένος) στο Somav. (λ. φτωχαίνω) και το ΑΛΝΕ. Η λ. και σήμ. (με ειδική σημασ.).
Ά (Μτβ.) κάνω κάπ. φτωχό (σε παροιμ. χρ.· βλ. Septuaginta Od. 3.7.1, TLG): έγνω (ενν. ο Βαλτάσαρ) και ομολόγησε τον αληθινόν Θεόν εξουσίαν έχοντα πτωχεύσαι και πλουτίσαι, ζωώσαι και θανατώσαι Παράφρ. Μανασσ. (Tièche) 360. Β́ Αμτβ. 1) Γίνομαι φτωχός, φτωχαίνω: ουδέν έχει εξουσίαν (ενν. μάννα) να στραφεί να ζητήσει τά έδωκεν του υιού αυτής, εάν μη τα έδωκεν με συμφωνία, ... αν πτωχεύσει, να τα επάρει Ελλην. νόμ. 581⁹· (εδώ προκ. για την εκούσια πτωχεία των χριστιανών· πβ. Lampe, Lex., στη λ. 2): Ας πτωχεύομεν εδώ με το θέλημά μας, διά να πλουτίσομεν εκεί (ενν. σιμά εις τον Θεόν) αιωνίως Μαξίμου, Συναξ. αγ. Νικολ. 143. 2) (Μεταφ.) καταστρέφομαι, ξεπέφτω: Όλοι της Κρήτης άρχοντες, μικροί τε και μεγάλοι,| κοινώς πάντες ετρέχασι να εβλέπουν την Ελένην, (παραλ. 1 στ.) δι’ ην το άνθος το πολύ Ελλάδος και του κόσμου| απ’ άκρον γης εις άκρον γης επτώχευσε, κατήλθε Πόλ. Τρωάδ. (Παπαθωμ.-Jeffr.) 13504.
συναπόστολος
ο, Νεκταρ., Ιεροκοσμ. Ιστ. 205.
Από την πρόθ. συν και το ουσ. απόστολος. Η λ. τον 4. αι. (Lampe, Lex.) και σε κείμ. του 18. αι. (Τραπεζούντιος, Νομοκ. 421, 517, 583).
Καθένας από τους μαθητές του Χριστού ως μέλος της ομάδας των αποστόλων: ο άγιος Πέτρος ... ήκουσεν από το αψευδές στόμα του Χριστού πως έχει να καθίσει ομού με τους άλλους τους συναποστόλους του εις την Δευτέραν του Κυρίου Παρουσίαν, εις δώδεκα θρόνους να κρίνει ... τας δώδεκα φυλάς του Ισραήλ Μαξίμου, Συναξ. αγ. Νικολ. 144²⁶⁸.

Υπόδειξη
Διπλό κλικ σε μία λέξη οδηγεί σε αναζήτηση με την επιλεγμένη λέξη. Αποτελεί βοηθητική λειτουργία ειδικότερα σε λέξεις που ακολουθούν συντομογραφίες π.χ. Βλ., Πβ., ΣΥΝ. ...

Πεδίο Αναζήτηση

Στο πρώτο πεδίο μπορείτε να πληκτρολογήσετε μέρος του λήμματος, χρησιμοποιώντας τον αστερίσκο * για το υπόλοιπο.

Η επιλογή αυτή είναι χρήσιμη, όταν θέλετε να αναζητήσετε ομάδες λέξεων που περιέχουν το μόρφημα ή την ακολουθία χαρακτήρων που πληκτρολογείτε.

Παραδείγματα:

γραπτ* (όλες οι λέξεις που αρχίζουν από " γραπτ") : γραπτός
*γραπτ* (όλες οι λέξεις που περιέχουν το "γραπτ") : απαράγραπτος, απερίγραπτος, γραπτός, ευπαράγραπτος
*ισμος (όλες οι λέξεις που λήγουν σε "ισμός") : αποχαιρετισμός, μετατοπισμός, ορισμός.
κ*ισμος (όλες οι λέξεις που αρχίζουν από "κ" και λήγουν σε "ισμός") : καθαρισμός, καλλωπισμός, κατηχισμός κλπ.

Παρατήρηση
Αν δε βάλετε καθόλου * το σύστημα τοποθετεί ένα * στο τέλος της λέξης. γραπτ γραπτ*

Επιλογές Αναζήτησης

Στη "Σύνθετη Αναζήτηση" μπορείτε να αναζητήσετε λήμματα ή ομάδες λημμάτων, που να προκύπτουν με συνδυασμούς κριτηρίων.

Τα κριτήρια λειτουργούν συζευκτικά: όσα πιο πολλά κριτήρια δώσετε τόσο λιγότερα λήμματα θα εμφανιστούν, γιατί ζητάμε λήμματα που να ικανοποιούν ΟΛΑ τα κριτήρια που εισάγονται. Όταν κάποιο κριτήριο δεν μας ενδιαφέρει, το αφήνουμε κενό.

Παράδειγμα:

Μπορείτε να βρείτε ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΑ που προέρχονται από τα ΤΟΥΡΚΙΚΑ και έχουν σχέση με τον ΆΝΕΜΟ.

Τύπος Λήμματος

Εμφανίζεται ένα μενού προεπιλογών που περιλαμβάνει τις διάφορες γραμματικές κατηγορίες, ώστε να επιλέξετε το μέρος του λόγου που σας ενδιαφέρει.

Ερμήνευμα / Σώμα κειμένων

Το πεδίο αυτό είναι ανοιχτό και σας επιτρέπει να εισαγάγετε ένα όρο, ο οποίος ανιχνεύεται στο σύνολο του ερμηνευτικού μέρους του λήμματος. Ο όρος αυτός μπορεί να είναι λέξη, βραχυγραφία, ακολουθία λέξεων ή ακολουθία, π.χ. τίτλ*, οπλ*. Έτσι έχετε ένα κριτήριο για αναζήτηση, για παράδειγμα, σημασιολογικά συγγενών λέξεων.

Παράδειγμα
Το πεδίο είναι ανοιχτό και σας επιτρέπει να αναζητήσετε κάποια λέξη, ακολουθία λέξεων ή ακολουθία χαρακτήρων στα παραδείγματα που δίνονται για τη διασάφηση της σημασίας ή των σημασιών κάθε λήμματος. Μπορείτε, λόγου χάρη, μέσα από αυτά τα παραδείγματα να διαπιστώσετε τη χρήση των συνδέσμων (π.χ. "όταν").

Αναφορά

Το πεδίο είναι ανοιχτό και σας επιτρέπει να αναζητήσετε τη βιβλιογραφική πηγή ή το όνομα του συγγραφέα από τα οποία περιμένετε να προέρχεται ένα τουλάχιστον από τα παραδείγματα του λήμματος, π.χ. Ερωτόκρ., Πανώρ.

Ετυμολογία

Το πεδίο είναι ανοιχτό και σας επιτρέπει να αναζητήσετε συγκεκριμένους όρους ή βραχυγραφίες ή ακόμη συνδυασμό όρων και βραχυγραφιών που δηλώνονται στο ετυμολογικό μέρος του άρθρου, το οποίο είναι πλήρως διακριτό από το υπόλοιπο σώμα του λήμματος, καθώς διαχωρίζεται από αυτό με αγκύλες. Για παράδειγμα μπορούμε να αναζητήσουμε:

τη συντομογραφία μιας ξένης γλώσσας (λατ., βενετ., ιτάλ., τουρκ.),
ενός ιδιώματος (κρητ., ποντ.),
μιας ιστορικής φάσης της ελληνικής, όπου πρωτοσυναντάται η λέξη (αρχ., μτγν.)
κάποιου λεξικού (Somav., Βλάχ., Meursius, Du Cange)

Ομάδα εργασίας

Ηλεκτρονικής Υλοποίηση: Κ. Θεοδωρίδης

Μεσαιωνική ελληνική

Αναλυτικό Λεξικό Κριαρά

Εισαγωγή

ΒΡΑΧΥΓΡΑΦΙΕΣ

Αναζήτηση

Φάκελος λημμάτων

Ετυμολογία

Οδηγίες Αναζήτησης

Ομάδα εργασίας