Skip to main content

Νέα ελληνική

Λεξικό της λαϊκής και της περιθωριακής γλώσσας

Λεξικό της λαϊκής και της περιθωριακής γλώσσας


Εισαγωγή

Μέσα στις 50.000 περίπου λέξεις και φράσεις και στις 250.000 σημασίες περιλαμβάνονται η γλώσσα της λαϊκής - της αργκό - των μηχανόβιων - των ναρκωτικών - της φυλακής - του χαρτοπαιγνίου - του ποδοσφαίρου - του αθλητισμού - του στρατού - των ναυτικών - του καφενείου - των εργατών - των νηπίων - των εφημερίδων - της τηλεόρασης - της νεοαργκό που αποτελεί τη γλώσσα της νεολαίας και ιδίως, λέξεις και φράσεις της καθημερινής μας ζωής.

Το Λεξικό του Γεωργίου Κάτου είναι έργο ενός εμπειρικού θιασώτη και τεχνίτη της γλώσσας, ιδιαίτερα εκείνης των λαϊκών ανθρώπων. Πρόκειται για την περιεκτικότερη συλλογή τεκμηρίων αυθεντικού λόγου από όλο το φάσμα των ταπεινών γλωσσικών χρήσεων, με κύρια αρετή την πιστή και αναλυτική παράθεση δειγμάτων της πολύτιμης γλωσσικής παρακαταθήκης των απλών και των βασανισμένων ανθρώπων. Αποτελεί απαραίτητο συμπλήρωμα των γνωστών λεξικών της ελληνικής.

Αναζήτηση

Αναζήτηση
Φάκελος λημμάτων
0
  Άδειασμα
  • Επιλογές αναζήτησης
    -  
 
Βρέθηκαν 1 εγγραφές  [0-1]

  • φωλιά, η,
    ουσ. [<αρχ. φωλεά], η φωλιά. 1. το καταφύγιο, η κρυψώνα, ιδίως κακοποιών ή και το ορμητήριό τους: «οι ληστές είχαν τη φωλιά τους σ’ ένα μικρό διαμέρισμα στην τάδε συνοικία». 2. απόμερος ή κρυφός χώρος ειδικά διαμορφωμένος για τις ερωτικές συναντήσεις ζευγαριού: «μετά τη βόλτα τους στην παραλία πήγαν στη φωλιά τους για τα περαιτέρω». (Λαϊκό τραγούδι: μετανιωμένη θα βρεθείς ξανά μες στη φωλιά μου· εκεί θα ’βρεις παρηγοριά απ’ τα γλυκά φιλιά μου). 3. το συνηθισμένο, το καθημερινό στέκι της παρέας: «όλη η παρέα ήταν μαζεμένη στη φωλιά τους και περίμεναν τον τάδε για να πάνε στα μπουζούκια». 4. το πατρικό, το οικογενειακό σπίτι: «ό,τι και να κάνει, γυρίζει πάντα στη φωλιά του». 5. χώρος που προσφέρεται ως καταφύγιο σε κάποιον, χώρος όπου είναι κάποιος ευπρόσδεκτος: «το σπίτι του είναι φωλιά για κάθε φτωχό και κατατρεγμένο». (Χριστουγεννιάτικα κάλαντα: τρίγωνα κάλαντα σκόρπισαν παντού, κάθε σπίτι μια φωλιά του μικρού Χριστού). Υποκορ. φωλίτσα, η, (χαϊδευτικά) η ερωτική φωλιά: «μετά τη βόλτα τους, πήγαν στη φωλίτσα τους».(Λαϊκό τραγούδι: έβγα στην άσφαλτο αμαξά και στρίψε πάλι απ’ τη γωνιά, να μας πας για το τσαρδί μας, στη φωλίτσα τη δική μας). (Ακολουθούν 12 φρ.)·
    - έκανε φωλιά (κάτι κάπου), εγκαταστάθηκε κάτι, ιδίως κακό, κάπου μόνιμα: «η γκρίνια έκανε φωλιά στο σπιτικό μας». (Λαϊκό τραγούδι: ο πόνος έκανε φωλιά στην ορφανή καρδιά μου, εβράδιασε κι ενύχτωσε κι αυτή η μέρα πάει, κανείς δεν ήρθε να με δει κανείς δε μ’ αγαπάει)·   
    - ερωτική φωλιά, μικρό διαμερισματάκι, γκαρσονιέρα, όπου συναντιέται ένα ζευγάρι, ιδίως για να επιδοθεί στον έρωτα: «έχουν την ερωτική φωλιά τους και κάθε τόσο πάνε και τη βρίσκουν με την ησυχία τους». Πρβλ.: θα χτίσω είκοσι φωλιές κι όταν γουστάρω αγκαλιές, από κανάρα σε κανάρα θα πετάω (Λαϊκό τραγούδι)·
    - έχει λερωμένη φωλιά ή έχει λερωμένη τη φωλιά του ή έχει τη φωλιά του λερωμένη ή έχει φωλιά λερωμένη, έχει διαπράξει διάφορες επιλήψιμες πράξεις: «όταν κάποιος έχει λερωμένη φωλιά, κάνει το κορόιδο και δε λέει τίποτα || δεν μπορεί να πει τίποτα, όταν του βάζω τις φωνές, γιατί έχει λερωμένη τη φωλιά του || κάθε φορά που βλέπει αστυνομικό, κρύβεται, γιατί έχει τη φωλιά του λερωμένη || για να φεύγει έτσι, κάθε φορά που βλέπει αστυνομικό, παναπεί πως έχει φωλιά λερωμένη»·
    - έχει χεσμένη φωλιά ή έχει χεσμένη τη φωλιά του ή έχει τη φωλιά του χεσμένη ή έχει φωλιά χεσμένη, βλ. φρ. έχει λερωμένη φωλιά·
    - η φωλιά του κούκου, βλ. λ. κούκος·
    - ο διάβολος δε χαλάει τη φωλιά του, βλ. λ. διάβολος·
    - ο Θεός τρέφει τα πουλιά, μα δεν τα βάζει και το φαΐ μέσ’ στη φωλιά, βλ. λ. Θεός·
    - την πέρδικα απ’ τη λαλιά της βρίσκουνε τη φωλιά της, βλ. λ. πέρδικα·
    - το γκαβό πουλί το δίνει ο Θεός φωλιά και ζει, βλ. λ. πουλί·
    - το θηλυκό πουλί φτιάχνει τη φωλιά, βλ. λ. πουλί·
    - φωλιά δεν έχει, αβγό δεν κάνει, όταν κάποιος δεν έχει μια μόνιμη δουλειά, μια μόνιμη εργασία, τότε δεν μπορεί να αποφέρει κάποιο όφελος, κάποιο κέρδος: «τι λεφτά να έχει ο άνθρωπος, αφού φωλιά δεν έχει, αβγό δεν κάνει»·
    - χτίζω φωλιά ή χτίζω τη φωλιά μου, οργανώνω, διαμορφώνω κάποιο χώρο για τις ερωτικές συναντήσεις μου: «έχτισε τη φωλιά του σε μια απόμερη γειτονιά και κάθε δυο και τρεις πηγαίνει εκεί και την αράζει με την γκόμενά του». (Λαϊκό τραγούδι: θα χτίσω είκοσι φωλιές κι άμα γουστάρω αγκαλιές από κανάρα σε κανάρα θα πετάω).
       

Ετυμολογία

 
  • Γλώσσα






































  • Άλλες συντομογραφίες



Συντομογραφίες

  • Α

    αγγλ.αγγλικός, -ή, -ό
    άγν. ετυμολ.άγνωστης ετυμολογίας
    αιτιατ.αιτιατική
    αιτιολογ.αιτιολογικός, -ή, -ό
    άκλ.άκλιτο
    αλβαν.αλβανικός, -ή, - ό
    αμερικ.αμερικανικός, -ή, -ό
    αμτβ.αμετάβατο
    αναφορ.αναφορικός, -ή, -ό
    αντίθ.αντίθετο
    αντων.αντωνυμία
    απαρέμφ.απαρέμφατο
    απρόσ.απρόσωπο
    αραβ.αραβικός, -ή, -ό
    αραβοτουρκ.αραβοτουρκικός, -ή, -ό
    αριθμ.αριθμός
    αρσ.αρσενικό
    αρχ.αρχαίος, -ία, -ιο
    αρχαϊστ.αρχαϊστικός, -ή, -ό
  • Β

    βενετ.βενετικός, -ή, -ό
    βλ.βλέπε
    βλ. και φρ.βλέπε και φράση
    βλ. συνηθέστ.βλέπε συνηθέστερο
    βλ. φρ.βλέπε φράση
    βλάχ.βλάχικος, -η, -ο
    βουλγαρ.βουλγαρικός, -ή, -ό
    βραζιλ.βραζιλιάνικος, -η, -ο
  • Γ

    γ΄ εν. πρόσ.τρίτο ενικό πρόσωπο
    γαλλ.γαλλικός, -ή, -ό
    γεν.γενική
    γενουατ.γενουατικός, -ή, -ό
    γερμαν.γερμανικός, -ή, -ό
  • Δ

    δεικ.δεικτικό
    δηλ.δηλαδή
    διεθν.διεθνής, διεθνώς
    δοτ.δοτική
  • Ε

    εβρ.εβραϊκός, -ή, -ό
    ειρων.ειρωνικά
    ελνστ.ελληνιστικός, -ή, -ό
    ενεστ.ενεστώτας
    ενν.εννοείται
    επέκτ.επέκταση
    επίθ.επίθετο
    επίρρ.επίρρημα
    επιφών.επιφώνημα
    επιφωνημ.επιφωνηματικός, -ή, -ό
    επών.επώνυμο
    εύχρ.εύχρηστος, -η, -ο
    εφημερ.εφημερίδα
  • Θ

    θηλ.θηλυκό
  • Ι

    ιαπων.ιαπωνικός, -ή, -ό
    ιδ.ιδίως
    ιδ. εύχρ.ιδίως εύχρηστο
    ινδ.ινδικός, -ή, -ό
    ιραν.ιρανικός, -ή, -ό
    ισπαν.ισπανικός, -ή, -ό
    ιταλ.ιταλικός, -ή, -ό
  • Κ

    κ.και
    κ.ά.και άλλα
    κ.λπ.και λοιπά
    κελτ.κελτικός, -ή, -ό
    κουτσοβλάχ.κουτσοβλάχικος, -η, -ο
    κυρ.κυρίως
    κυρ. εύχρ.κυρίως εύχρηστο
    κύρ. ό.κύριο όνομα
  • Λ

    λ.λέξη, λήμμα
    λατιν.λατινικός, -ή, -ό
  • Μ

    μαλαισ.μαλαισιανός, -ή, -ό
    μεγεθ.μεγεθυντικό
    μέλλ.μέλλοντας
    μέσ.μέσος, -η, -ο
    μόρ.μόριο
    μσν.μεσαιωνικός, -ή, -ό
    μτβ.μεταβατικό
    μτγν.μεταγενέστερος, -η, -ο
    μτφ.μεταφορικός, μεταφορικά
    μτχ.μετοχή
  • Ν

    νεότ.νεότερος, -η, -ο
  • Ο

    όν.όνομα
    ουγγρ.ουγγρικός, -ή, -ό
    ουδ.ουδέτερο
    ουσ.ουσιαστικό
  • Π

    π.χ.παραδείγματος χάριν
    παρακ. και παρακείμ.παρακείμενος
    παρατατ.παρατατικός
    περσ.περσικός, -ή, -ό
    πιθ.πιθανόν
    πληθ. και πλ.πληθυντικός
    πορτογαλ.πορτογαλικός, -ή, -ό
    πρβλ.παράβαλε
    πρόθ.πρόθεση
    πρόσ.πρόσωπο
    προστακτ.προστακτικός, -ή, -ό
  • Ρ

    ρ.ρήμα
    ρουμαν.ρουμανικός, -ή, -ό
    ρωσ.ρωσικός, -ή, -ό
  • Σ

    σερβ.σερβικός, -ή, -ό
    σκωπτ.σκωπτικά
    σλαβ.σλαβικός, -ή, -ό
    στερητ.στερητικό
    σύνδ.σύνδεσμος
    συνήθ.συνήθως
    συνηθέστ.συνηθέστερος, -η, -ο
    συνών.συνώνυμος, συνώνυμα
  • Τ

    τακτ.τακτικός, -ή, -ό
    τοπ.τοπικός, -ή, -ό
    τουρ.τουρκικός, -ή, -ό
    τουρκοπερσ.τουρκοπερσικός, -ή, -ό
    τσεχ.τσεχικός, -ή, -ό
    τσιγγ.τσιγγάνικος, -η, -ο
  • Υ

    υβριστ.υβριστικά
    υπερθετ.υπερθετικός
    υποκορ.υποκοριστικός, -ή, -ό
    υποτιμητ.υποτιμητικά
    υποχωρητ.υποχωρητικός, -ή, -ό
  • Φ

    φρ.φράση
  • Χ

    χρον.χρονικός

Ομάδα εργασίας

Σχεδιασμός - Γενική Επιμέλεια
Κ. Θεοδωρίδης, Ε. Μητρούση
Σχεδιασμός φόρμας σύνταξης και ψηφιοποίησης
Κ. Θεοδωρίδης, Ε. Μητρούση
Φιλολογική επεξεργασία ηλεκτρονικών λημμάτων / τελικού κειμένου
Ε. Μητρούση
Φιλολογικές εργασίες για τη διαμόρφωση του ηλεκτρονικού περιβάλλοντος
Ε. Μητρούση
Ηλεκτρονική υλοποίηση
Κ. Θεοδωρίδης